Kamuya atanmak isteyen adaylar için işe alım sürecinde yeni bir başlık öne çıkıyor: “bağımlılık yapıcı madde tarama testi”. Son dönemde artan denetimler ve operasyonların ardından birçok kurum, özellikle kritik görevler için güvenlik prosedürlerini yeniden gözden geçirmeye başladı. Bu süreç, memur alımlarında da daha sıkı kontrollerin kapısını araladı. Kritik Görevlerde Standart Uygulama Enerji, lojistik, ağır sanayi, güvenlik, sağlık ve savunma gibi hata payının düşük olması gereken alanlarda madde testleri artık istisna değil, rutin bir uygulama olarak görülüyor. Uzmanlar, bu pozisyonlarda çalışan personelin dikkat seviyesi ve karar alma yetisinin doğrudan kamu güvenliğini etkilediğine dikkat çekiyor. Bu çerçevede özellikle stratejik kurumlarda uygulamalar daha sistematik ilerliyor. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları işe alım süreçlerinde madde testini öne çıkaran kurumlar arasında gösteriliyor. Savunma ve havacılık sanayisinde faaliyet gösteren ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN ve TUSAŞ gibi kuruluşlarda da güvenlik gerekçesiyle testlerin düzenli şekilde uygulandığı ifade ediliyor. İstanbul’da Günlük 20 Bin Test Yapılıyor Sahadaki tablo da dikkat çekici. Laboratuvar kaynaklarına göre yalnızca İstanbul’da her gün 20 binden fazla işveren talepli madde tarama testi yapılıyor. Son aylarda talebin 6–7 kat arttığı belirtiliyor. Testler çoğunlukla idrar, kan ya da tükürük örneği üzerinden gerçekleştiriliyor. Ortalama ücret 2 bin 200 TL seviyesinde. Artan başvurular nedeniyle laboratuvarlar kurumsal paketler hazırlıyor, mobil numune ekipleri kuruyor ve toplu sözleşmelere yöneliyor. Bu durum, uygulamanın bireysel sağlık kontrolü olmaktan çıkıp kurumsal risk yönetiminin parçasına dönüştüğünü gösteriyor. Peki yasal çerçeve ne diyor? Hukukçulara göre işverenin madde testi talep etmesi tamamen yasak değil. Ancak bunun işin niteliğiyle doğrudan bağlantılı olması gerekiyor. Adayın açık rızası alınmalı ve test sonuçları kişisel veri kapsamında korunmalı. Aksi halde özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması açısından ciddi hukuki sorunlar gündeme gelebiliyor. Öte yandan İş Kanunu’nun 25/II maddesi, işyerinde uyuşturucu kullanımı veya bulundurulmasını “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” kapsamında değerlendiriyor ve işverene tazminatsız fesih hakkı tanıyor. Memur Adayları İçin Yeni Bir Eşik Henüz tüm kamu kurumlarında zorunlu bir uygulama söz konusu değil. Ancak kritik alanlarda yaygınlaşan denetimler ve artan test talepleri, kamuya personel alımında yeni bir kriterin kalıcı hale gelebileceği yönünde güçlü sinyaller veriyor. Önümüzdeki dönemde memur adayları için yalnızca sınav başarısı değil, güvenlik ve sağlık kriterleri de belirleyici olabilir. Kamuya girişte dengeler değişiyor; yeni dönemin çerçevesi ise yapılacak resmi düzenlemelerle netleşecek.