Kamu kurumlarında işe alım süreçlerinde “bağımlılık yapıcı madde tarama testi” uygulamasının yaygınlaşması, memur adayları için yeni bir dönemin başlayıp başlamadığı sorusunu gündeme taşıdı. Son dönemde artan uyuşturucu operasyonları ve güvenlik hassasiyetleri, bazı kurumların işe girişte madde testini kriterler arasına aldığı yönündeki iddiaları güçlendirdi. Enerji, lojistik, ağır sanayi, savunma, güvenlik ve sağlık gibi alanlarda çalışan personel için madde testinin daha sık uygulandığı belirtiliyor. Özellikle dikkat ve karar verme yeteneğinin hayati önem taşıdığı görevlerde, bu uygulamanın risk yönetimi aracı olarak görüldüğü ifade ediliyor. Bazı kamu kurumlarında da işe alım aşamasında benzer kontrollerin talep edildiği iddialar arasında yer alıyor. Laboratuvar kaynaklarına göre yalnızca İstanbul’da her gün binlerce işveren talepli madde tarama testi yapılıyor. Testler genellikle idrar, kan veya tükürük örneği üzerinden gerçekleştiriliyor. Artan taleple birlikte laboratuvarların kurumsal anlaşmalar yaptığı ve mobil numune ekipleri oluşturduğu belirtiliyor. Bu tablo, madde testlerinin bireysel sağlık kontrolü olmaktan çıkıp kurumsal güvenlik politikalarının bir parçası haline geldiğini gösteriyor. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları’nın (TCDD) işe alım süreçlerinde madde testini üst sıralara taşıdığı ifade ediliyor. Ayrıca savunma ve havacılık sektöründe faaliyet gösteren ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN ve TUSAŞ gibi kuruluşlarda güvenlik gerekçesiyle denetimlerin sistematik şekilde uygulandığı belirtiliyor. Uzmanlara göre bu alanlarda çalışan personelin performansı doğrudan kamu güvenliğini etkilediği için kontrollerin sıkı tutulması olağan karşılanıyor. Hukukçular, işverenlerin madde testi talep etmesinin tamamen yasak olmadığını; ancak bazı şartlara bağlı olduğunu belirtiyor: Test talebi işin niteliğiyle bağlantılı olmalı Adayın açık rızası alınmalı Sonuçların gizliliği korunmalı Keyfi uygulamaların ise özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması açısından hukuki sorun doğurabileceği ifade ediliyor. Şu an için memur alımlarında ülke genelinde zorunlu bir uyuşturucu testi uygulaması bulunmuyor. Ancak bazı kurumlarda yaygınlaşan uygulamaların, ilerleyen dönemde mevzuat düzenlemeleriyle netleşebileceği değerlendiriliyor. Memur adayları açısından ise işe alım kriterlerinde güvenlik ve sağlık temelli kontrollerin daha görünür hale geldiği bir süreç yaşanıyor.